دانلود مقاله اهمیت حشرات در زندگی انسان

اختصاصی از یاری فایل دانلود مقاله اهمیت حشرات در زندگی انسان دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

حشرات از قدیمی ترین ساکنین کرة زمین بوده و بیشتر از دویست و پنجاه میلیون سال است که در روی این سیاره سکونت دارند این جانوران که به علت ساختمان حلقه‌ای بدن و پوشش سخت و غیر قابل نفوذ خود بی شباهت به سربازان زره‌پوش قدیمی نمی‌باشند بوسیلة فعالیتهای خود در جهت های مختلف یکی از دشمنان سرسخت و دائمی انسان محسوب شده و تمام فعالیتهای حیاتی و سلامتی انسان و جانوران اهلی را بطور مستقیم یا غیر مستقیم تهدید می‌نمایند .
بیماریهای مالاریا ، تیفوس ، طاعون ، تب و بسیاری دیگر از بیماریهای انگلی و واگیر در انسان و جانوران اهلی بوسیلة حشرات انتقال پیدا کرده و از این جهت حشرات عامل انتشار و بروز اپیدمی این بیماریها می‌باشند مثلاً تنها مگس معمولی (Musca domestical) به صورت یک آفت جهانی و همه جائی عامل انتشار عده کثیری از بیماریهای وخیم از قبیل تیفوئید ، اسهال خونی ، تراخم ، پیان و غیره می‌باشد .
بیماری مالاریا (Paludisme) که بوسیله پشه معروف به آنوفل در انسان انتقال می یابد . در طی تاریخ بیش از هر بیماری دیگر موجب تلفات جمعیتهای انسانی بوده است و در کشورهای مالاریا خیز مبارزه بر ضد این بیماری مخصوصاً از طریق از بین بردن ناقل آن موجب کاهش مرگ و میر بین مبتلایان مخصوصاً اطفال گشته و باعث افزایش جمعیت و بالا رفتن قدرت کار و تولیدات کشاورزی و صنعتی شده است . اپیدمی تیفوس که تا جنگ بین المللی اخیر یکی از عمومی ترین و مهلک ترین بیماریهای اردوگاهها و زندانها و اجتماعات فقیر به شمار می رفت امروزه در نتیجه مبارزه بر ضد ناقل آن یعنی شپش بوسیله د.د.ت تقریباً ریشه کن شده است .
خسارت و تهدید حشرات مخصوصاً از طریق فعالیتهائی که این جانوران روی نباتات از موقع کاشت تا برداشت و همچنین محصولات انباری انجام می دهند قابل توجه می باشد . این جانوران بوسیله تغذیه از قسمتهای مختلف نباتی مانند برگ ، گل ، میوه ، شاخه ، تنه ، ریشه و یا مکیدن شیره نباتی اغلب موجب نابودی کامل و یا ضایع شدن نسبی محصولات کشاورزی می گردند .
حشرات همچنین از طریق نقل و انتشار بیماریهای مختلف نباتی از نوع ویروسی ، باکتریائی و قارچی موجب بروز اپیدمی های وخیمی در نباتات زراعتی میگردند که به نوبه خود حائز اهمیت زیاد می‌باشند .
حشرات با وجود تخریبهای فوق العاده‌ای که در زمینه ‌های مختلف بر علیه انسان به عمل می آورند در بعضی موارد از طریق شکار یا انگلی کردن گونه‌های مضر و یا از طریق فرآورده‌هائی مانند ابریشم و عسل و همچنین به علت ژلی که در گردافشانی گلها دارند مفید بوده و مورد استفاده و حمایت انسان می باشند . (اقتباس از منبع (2)) .

رده حشرات (Class Insecta . Insects)
ملخها ، مگسها ، شپشها ، پروانه ها ، سوسکها ، زنبورعسلها و بسیاری از جانوران دیگر ردة حشرات را تشکیل می دهند . انواع مختلف حشرات در شکل 41 نشان داده شده است .
( در لاتین «Insecta» به معنی « بریده شده به قسمتهای متمایز» است ) این رده دارای بیش از 675000 گونه می باشد . این جانوران فراوانترین و کثیرالانتشارترین جانوران زمینی می باشند و بی مهرهگان عمده‌ای هستند که می توانند در محیطهای خشک زندگی کنند و تنها بی مهرگانی هستند که قادر به پرواز می باشند . وجود خواص و عادات مخصوص آنها به علت پوشش کیتینی بدن آنها می‌باشند . که این پوشش بدن حشرات اندامهای داخلی را در برابر صدمه و اتلاف رطوبت حفاظت می نماید . بالها از امتداد و توسعة این پوشش تشکیل می شود . لوله های نایی ، آنها را به دمزدن در هوا قادر می سازد . توانایی پرواز ، به حشرات امکان می‌دهد که به سهولت غذای خود را پیدا کنند و تحت شرایط مساعد می توانند به سرعت تکثیر یابند . حشرات در همه جا بجز دریا فراوان می باشند انواع مختلف آنها به زندگی در آبهای شیرین ، شورطعم ،درخشکی ، در روی یا پیرامون انواع گیاهان و در خارج یا داخل بدن جانوران دیگر سازگار شده‌اند . انواع حشرات از اندام ها و قسمت های مختلف گیاهان مانند ریشه ها ، ساقه ها ، برگها ، دانه ها ، میوه ها و غیره تغذیه می کنند ، بسیاری از حشرات گل نشین و یا گل دوست به گرده‌افشانی گلها کمک می کنند .
عده ای از حشرات بافتها ، مایعات و مواد دفعی جانوران را مورد استفاده قرار می دهند و حشرات لاشه خور ، جانوران و گیاهان مرده را به مصرف می رسانند .

شکل (1) انواع مختلف حشرات
اقتباس از منبع (1)

شکل (2)

اشکال مختلف حشرات

1- نیم بالان (Hemiptera) «Stink bug» 2- هم بالان (Homoptera) «Froghopper»
3- دو بالان (Diptera) «Gnat» 4- لوله بالان (Siphonaptera) «Flea»
5- کتاب خوران (Corrodentia) «Booklouse» 6- شپشها (Anoplura) «Crab louse»
7- پئست خورات (Mallophaga) «Biting louse» 8- نازک بالان (Hymenoptera) «Bumble bee»
9- پوست بالان (Dermaptera) «Erwig» 10- حاشیه بالان (Thysanoptera) «Thrips»
11- فلس بالان (Lepidoptera) «Moth» 12- راست بالان (Orthoptera) «Cricket»
13- دراز بالان (Mecoptera) «Scorpionfly» 14- موی بالان (Tricoptera) «CADDISFLY»
15- جور بالان (Isoptera) «Termite» 16- قاب بالان (Coleoptera) «Click beetle»
17- زی بالان (Embioptera) «Embiid» 18- باف بالان یا بهاره ها (Plecoptera) «Stonefly»
19- رگ بالان (Neuroptera) «Lacewing» 20- موی دمان (Thysanura) «Firebrat»
21- فنر دمان یا دم پایان (Collembola) «Springtail» 22- سنجاقها (Odonata) «Damselfly»
23- بی شاخکان (Protura) «Proturan» 24- زود میران (Ephemeroptera) «Mayfly»
25- پیچیده بالان (Strepsiptera ) «Twisted wing»
( اقتباس از : College Zoology تألیف : Hegner , Stiles ‌ )

حشرات انگل در تخمها ، لاروها یا بالغهای حشرات دیگر و در بسیاری جانوران و گیاهان دیگر زندگی می کنند . بعضی از حشرات بیماریهای ناشی از ویروسها باکتریها و یا جانوران تک یاخته ای یا غیره را به گیاهان و جانوران و انسان منتقل می سازند . حشرات نیز به نوبه خود توسط حشرات دیگر عنکبوتها ، عقربها و بسیاری مهره‌داران از ماهیها تا پستانداران خورده می شوند . گونه های شکاری و انگل در تغذیه تعداد حشرات دیگر اهمیت فراوان دارند . حشره شناسی (Entomology) ( به یونانی Entomon = حشره + logy = دانش ) علمی است که خصوصیات حشرات را مورد بحث قرار میدهد . بسیاری از حشره شناسان (Entomologists) صرفاً به مطالعات علمی اشتغال دارند و عده‌ای دیگر به زمینه های عملی می پردازند . حشرات به علت تعداد زیاد و روابط آنها با انسان ، دارای اهمیت اقتصادی بزرگی هستند بعضی از آنها برای انسان مفید و بسیاری نیز مضرند .

صفـــات اختصــاصی
1- سر ، سینه و شکم از یکدیگر متمایز است در سر یک جفت شاخک وجود دارد و قسمتهای مختلفی در دهان موجود است که برای جویدن ، مکیدن یا لیسیدن و خوردن بکار می رود . سینه از سه قمست درست شده است به عبارت دیگر سینه دارای سه بند است دارای سه جفت پاهای بندبند می باشند . معمولاً حشرات دو جفت بال دارند و عده‌ای یک جفت و بالاخره عده‌ای دیگر فاقد بالند . شکم آنها از 11 یا تعداد کمتری قطعه با قسمتهای انتهایی که بصورت اندامهای تولید مثل درآمده است درست شده است .
2- لوله گوارش آنها شامل روده پیشین ، روده میانی و روده پسین می باشد و در دهان آنها غده بزاقی وجود دارد .
3- قلب باریک است و دارای یک آئورت قدامی است « مویرگ و سیاهرگ در آنها موجود نیست » فضاهای داخل بدن حفره خونی (Hemocoel) است که حفره عمومی کوچک شده‌ایست .
4- تنفس بوسیله نایهای (Tracheae) منشعب که پوشش درونی آنها از کوتیکول است صورت می گیرد . نایها اکسیژن هوا را از منافذ تنفسی (Spiracles) موجود در پهلوهای سینه و شکم که زوج است می گیرد و مستقیماً به بافتها می رساند . بعضی حشرات دارا ی آبششهای نایی یا خونی می باشند .
5- وازنش به توسط دو یا تعداد زیادی لوله های مالپیگی کوچک که به انتهای قدامی روده پسین چسبیده است ، انجام می شود .
6- دستگاه عصبی عبارتست از عقده های فوق و تحت مری که به طناب عصبی شکمی دولا اتصال دارد و یک جفت عقده یا کمتر در هر قطعه وجود دارد .
اندامهای حسی عبارتند از چشمهای ساده و مرکب ، گیرنده های شیمیایی (Chemoreceptors) برای بویایی روی شاخکها و چشایی در اطراف دهان و همچنین دارای موهای لمسی گوناگون می باشند .
بعضی حشرات دارای وسایلی برای تولید و درک صدا هستند . استاتوسیست (Statocyst) در آنها وجود ندارد .
7- جنسهای نر و ماده از هم جدا می باشند . غده های تناسلی آنها زوج و از لوله های باریکی تشکیل یافته است ، این غده ها دارای مجاری تولید مثل هستند .
بارورسازی « لقاح » (Fertilization) آنها داخلی است . تخمکهای آنها دارایزرده زیاد و پوسته های محافظت کننده است . تقسیم تخم آنها سطحی است . سیر تکامل آنها توأم با چندین پوست اندازی است که مستقیم و یا دارای دگردیسیهای تدریجی می باشد . در رشته ها (Aphide) ، کرم چوبها (Thrips) ، زنبور مازوها (Gall wasps) و غیره بکرزایی وجود دارد .
ابتدایی ترین حشرات سنگواره که شناخته شده اند دارای بالهای کاملی بوده و از منشاء آنها اثری نشان نمی دهند . از مطالعاتی که روی شکل شناسی مقایسه‌ای حشرات و بندپایان دیگر و کرمهای حلقوی به عمل آمده است چندین نظریه راجه به منشأ حشرات حاصل شده که بر طبق آنها حشرات بطور مختلف از منشأهای زیر مشتق گردیده اند :
1- از اشکالی شبیه به لاروهای زوا (Zoea larvae) متعلق به سخت پوستان عالی که دارای سه جفت ضمایم روی سرسینه می باشند .
2- از سخت پوستان دیگری که به بچه بعضی دم مویان (Thysanura) شبیه می باشند .
3- از حلقویان به علت شباهتهای پهلوها و ضمایم سینه ای حشرات به پا نماهای (Parapodia) پرتاران (Polychaeta) .
4- بعضی ازمؤلفان معتقدند که حشرات بالدار از اشکال بی بال مانند دم مویان (Thysanura) برخاسته اند ، عده‌ای دیگر عقیده دارند که اشکال بالدار از منشأ جداگانه‌ای هستند و برخی عقیده دارند که راسته های پست تر بی بال در حال زوال می باشند . بالها ممکن است از آبششهای سینه‌ای یا به احتمال بیشتر از امتدادهای جانبی پهلوها ناشی شده باشد .
اقتباس از منبع (2)

انــــدازه
بعضی از حشرات از تک یاخته‌ایهای بزرگ ، کوچکترند .
برخی قاب بالان (Trichopterygidae) طولشان فقط 25/0 میلیمتر است و تخم بعضی انگلها (Mymaridae) از اینهم کوچکتر است . بیشتر حشرات به درازای 2 تا 40 میلیمتر هستند ، بلندترین آنها فارناسیاسراتیپس (Pharnacia serratipes) از راست بالان 260 میلیمتر است . یک قاب بال ونزوئلایی (Dynastes hercules) 100 میلیمتر است و یک نوع حشره به نام بدستوما گراند (Blostoma grande) که 110 میلیمتر طول دارد .
فاصله دو نوک بالها در بعضی بیدهای مناطق حاره بسیار بزرگ است مثلاً در اربوس اگری پینا (Erehus agrippina) تا 280 میلیمتر می رسد .
و در آتاکوس آتلاس (Attacus atlas) 250 میلیمتر می باشد . در بعضی حشرات سنگواره به نام مگاتورا (Meganeura) فاصله دو نوک بالها متجاوز از 700 میلیمتر بوده است . اقتباس از منبع (2)

ملــخ معمـــولی (The grasshopper = locust)
برای نشان دادن چگونگی ساختمان بدن حشرات و عمل آن ، به بیان ساختمان بدن ملخ معمولی و شرحی تطبیقی در باره زنبور عسل می پردازیم :
ملخ دارای قطعات دهانی خردکننده می باشد . دگردیسی ملخ ناقص است . ملخها از دسته راست بالانند (O rthoptera) ، ملخ اساساً منفرد زندگی می کند و غالباً به صورت تک تک فراونند ولی گاهگاهی ممکن است مهاجرت کنند و اصطلاح لکوست (Locust) در مورد اشکال دسته جمعی و مهاجر دنیای قدیم بکار می رود ملخها در سراسر جهان در بیشتر چراگاهها ، علفزارها و کشتزارهای کنار جاده وجود دارند و در محلی که زندگی می کنند علفها ، چمنها و سایر گیاهان برگ دار را می خورند .
شرح زیر در مورد گونه های معمولی از قبیل کارولینالکوست (Carolina locust) یا دیسوستیراکارولینا (Dissosterira carolina) ، امریکن لکوست ( American locust) ، یا شیستوسرکا آمریکانا (Schistocerca americana) ، که نام دیگر آن ملخ بال کوتاه (Romalea microptera) است کافی خواهد بود :

مشخصات خــارجی
بدن آنها تشکیل می گردد از :
یک سر ، که مرکب از شش قطعه به هم جوش خورده است .
سینه از سه قطعه تشکیل یافته و پاها و یالها در ناحیه سینه قرار دارد .
شکم این حیوان بندبند است و به اندامهای تولید مثلی ، مختوم می گردد . یدن از اسکلت خارجی کیتین‌دار مستور است . اسکلت خارجی از قسمت زیرین روپوست یا بشره ترشح شده و بطور منظم در دوره های معینی در پوره یا شفیره (Nymphs) می افتد تا به این ترتیب بدن از لحاظ اندازه افزایش یابد . ملخهای بالغ پوست اندازی نمی کنند . اسکلت خارجی از صفحات سخت یا قطعاتی (Sclerites) تشکیل می گردد که بوسیله درزهایی از جنس کوتیکول نرم و جداست و در نتیجه بندها و ضمایم بدن می تواند جنبش و حرکت کند . رنگدانه های (Pigment) داخل وزیر کوتیکول یک رنگ آمیزی متنوع و حفاظت کننده ای به وجود می آورد ، به این شکل که مخلها به رنگ محیطهایی که در آن زندگی می کنند در می آیند و همرنگ با طبیعت می گردند . در سرملخها قسمتهای زیر وجود دارد .
یک جفت شاخک باریک بندبند با موهای حسی ظریف ، دو چشم مرکب جانبی که بدون پایه است ولی مانند چشمهای مرکب خرچنگ دراز می باشند و سه چشم ساده (Ocelli) (ش3) .

شکل 3 ـ نمایش قسمتهای مختلف سر ملخ از روبرو
1- فرق 2- چشم مرکب 3- چشم ساده 4-گونه
5- پیشانی 6- سرو (شاخک) 7- سپر 8- آروارة زیرین
9- لب فوقانی 10- زایدة حسی آرواره زیرین 11- زایدة حسی لب
( اقتباس از : College Zoology تألیف : Heggner, Stiles )
قسمت بیشتر سر در یک قطعه (Sclerite) جوش خورده یا اپیکرانیوم (Epicranium) جای گرفته است که دارای یک تارک ( فرق سر ) (Vertex) پشتی و گونه های جانبی و پیشانی که در جلو قرار دارد . زیر پیشانی صفحه پهنی به نام قطعه روی دهان (Clypeus) وجود دارد . قسمتهای دهان از قطعات خردکننده ساخته شده و در قسمت شکمی سر واقع است و از اجزاء زیر تشکیل می شود :
1- یک لب فوقانی Labrum)) که به قطعه روی دهان (Clypeus) لولا شده
2- یک زبان میانی شبیه زایده لب پایینی (Hypopharynx) در عقب دهان است .
3- دوفک جانبی سیاه رنگ به نام آرواره های زیرین (Mandibles) که هر یک دارای دندانهایی در طول حاشیة داخلی به منظور جویدن غذا می باشد .
4- یک جفت آروارة زیرین (Maxillae) مرکب از چند قسمت و زایده های حسی (Palps) باریک که در اطراف آن قرار دارد .
5- یک لب تحتانی پهن (Labium) که دارای دو زایدة حسی کوتاه است ( ش43 ) .
سینه تشکیل می شود از پیش سینه (Prothorax) بزرگ که در قسمت جلو قرار دارد با یک پیش گروه (Pronotum) زین مانند پشتی . میان سینه (Mesothorax) در وسط و پس سینه (Pronotum) زین مانند پشتی . میان سینه قرار دارد . در هر یک از قطعات سینه‌ای یک جفت پای بندبند وجود دارد و در میان سینه و پس سینه علاوه بر پاها به هر یک ، یک جفت بال متصل است .
قطعات (Sclerites) هر بند دارای یک قطعه پشتی (Tergum) است که از چهار صفحه جوش خورده تشکیل یافته است . یک دنده یا قطعه پهلویی (Pleuron) که از سه صفحه جوش خوردن است و در هر طرف بدن قرار دارد و یک قطعه سینه یا جناغ (Sternum) شکمی فرد است .
هر پا از یک رشته طولی بندبند به شرح زیر ساخته شده است :

شکل 4- قطعات دهانی ملخ
1- لب فوقانی 2- آرواره زبرین 3- زبانک
4- آرواره زیرین 5- لب زیرین
( اقتباس از : College Zoology تألیف : Hegner , Stiles )
1- پیش ران (Coxa) که کوتاه بوده و با بدن مفصل می گردد .
2- پی ران (Trochanter) که برجستگی کوچکی است بین پیش ران وران .
3- ران (Femur) که نسبتاً ستبر و محکم است .
4- ساق (Tibia) که خاردار و باریک است .
5- مچ (Tarsus) مرکب از سه قسمت ، ابتدایی (Proximal) آن دارای چهار جفت بالشتک در سطح شکمی است و قسمت انتهایی ((Distal آن دارای یک نرمه یا برجستگی نرم در خارج آن دو چنگال می باشد .
این نرمه هاست که ملخ را قادر می سازد که روی سطوح صاف خود را نگهدارد و در جاهای خشن و زبر چنگالهاست که ملخ را نگه می دارد همه پاها برای راه رفتن و بالا رفتن مورد استفاده قرار می گیرد پای که به آخرین قسمت سینه مربوط است یک ران بزرگ دارد که دارای عضلاتی قوی است و یک ساق طویل که برای جهیدن بکار می رود . بالهای پیشین نسبتاً ضخیم است ولی بالهای عقبی پهن و غشایی است و در این بالها رگهایی وجود دارد . این بالها بصورت بادبزنی تا خورده در زیر بالهای پیشین قرار دارد . و درحین پرواز از هم باز می شود هر بال بصورت یک برآمدگی کیسه مانند از پوشش بدن ظاهر میگردد و به شکل یک غشای دو لایه نازک و پهن می شود و در داخل آنها نایها وجود دارند ، اطراف نایها سینوسهای خونی یافت می شود . کوتیکول به دور نایها ضخیم می شود و به این ترتیب رگبالها (Nervures) تشکیل می گردد . که بالها را تقویت می کند . (ش 44) .
وقتی که اندازه بالها به حد کامل خود رسید ، بالها سخت و خشک می گردد ولی جریان خون در داخل آنها ادامه خواهد داشت . شکل و طرح رگبالها در گونه ها و گروههای عالی حشرات آنچنان ثابت و همیشگی است که در طبقه بندی مورد استفاده قرار می گیرد . شکم استوانه ای و باریک است و مرکب از یازده قطعه یا بند می باشد .
بند انتهایی شکم برای جفگیری یا تخمگذاری مناسب است . در طول پهلوهای زیرین سینه و شکم ده جفت سوراخهای کوچک به نام منافذ تنفسی (Spiracles) وجود دارد که به دستگاه تنفس متصل می شود .

شکل 5 ـ شکل ظاهری یک بال ملخ
در هر طرف اولین بند شکمی پرده صماخی تخم مرغی شکلی وجود دارد که اندام شنوایی حیوان است . پرده های جانبی موجب تسهیل ضربان شکم ، هنگام تنفس می شود . در ملخ نر بند 8 به قطعات قبلی شبیه است قطعه پشتی (Tergum) 9و10 به هم جوش خورده است و قطعه پشتی 11 صفحه فوق مخربی را روی مخرج تشکیل می دهد ، یک خار کوچک به نام دنباله شکمی (Cercus) در یک طرف قسمت عقب بند 10 شکمی وجود دارد و جناغ شکمی طویل بند و اندام جفتگیری نر را احاطه می کند . در ملخ ماده قطعه پشتی 8 تا 11 و دم ، مانند ملخ نر می باشد . جناغ 8 ظاهراً وجود ندارد و جناغ 9 طویل است ، یک صفحه جانبی در بند 10 دیده می شود و انتهای شکم دارای 2 لوب زوج می باشد که اندام تخمگذاری را تشکیل می دهد (ش6) .

عضــــلات
در سر عضلات کوچک و مرکب وجود دارد که سروها یا شاخکها و قطعات دهانی را حرکت می دهد . در سینه ، عضلات بزرگی موجود است که بالها و پاها را حرکت می دهد . عضلات بندبندی در شکم بیش از همه جا برجسته و واضح می باشد . ولی اگر با خرچنگ دراز مقایسه شود کوچکتر از عضلات خرچنگ است عده ای از این عضلات حرکات تنفسی را انجام می دهد و عده‌ای دیگر در حرکت اندامهای تولید مثل مؤثر می باشد .

شکل 6 ـ نمایش قسمتهای خارجی بدن ملخ ماده

الف ) سر ، ب) سینه ، ج) شکم ،
1- چشم مرکب 2- آرواره 3- گونه
4- پیش سینه 5- میان سینه 6- منفذ تنفس
7- پس شینه 8- پرده صماخ 9- بال جلوی
10- بال عقبی 11- تخمریز 12- خارهای ساق
13- منفذ تنفس 14- ران 15- ساق
16- بالشتک کناری 17- چنگال 18- پی ران
19- پیش ران 20- لب پایینی 21-آرواره زیرین 22- لب فوقانی 23- سپر 24- سرو (شاخک) 25- مچ
( اقتباس از : llege Zoology تألیف : Hegner , Stiles )
دستگــاه گـــوارش
دستگاه گوارش شامل حفرة دهان ومری باریک است که تا چینه دان بزرگ ادامه پیدا می کند . چینه دان دارای دیوارة نازکی است . در زیر چینه دان غده های بزاقی منشعب وکوچک وجود دارد که دارای مجاری مخصوصی می باشد ودردهان باز می شود . پس از چینه دان یک پیش معـــــــــــده ( Proventriculus ) یاسنگدان وجود دارد که از صفحاتی آستر شده است . این قسمتها بخش پیشین لولة گوارش را تشکیل می دهد ، سپس بخش میانی یا معده است که بوسیله یک رشته مرکب از شش زوج روده های کور معدی که به انگشت شباهت دارد به قسمت ماقبل اتصال می یابد .
پس از معده بخش عقبی یا روده می باشد که قسمت قدامی نازک است وناحیه وسط آن باریک وبه رودة راست که متسع است ، مربوط می باشد در انتهای روده راست مخرج قرار دارد . غذا به توسط پاهای پیشین ، لب بالا (labrum ) ولب پائین ( labium ) گرفته می شود وبوسیله ترشح بزاق که محتوی دیاستاز است لیز ونرم می گردد وبه کمک آرواره زیرین جویده می شود ، زایده های حسی (Palps ) اطراف دهان اندامهای چشایی می باشد . غذا های جویده شده ، در چینه دان ذخیره شده در سنگدان کمی تغییر می کند ، سپس در داخل معده تحت تأثیر شدید دیاستازها قرار می گیرد . در معده غذا به توسط دیاستازهای گوناگونی که از لوله های کورمعدی ترشح می شود گوارش یافته جذب می گردد .در رودة راست آب اضافی از مواد گوارش نیافته کشیده می شود ومواد اضافی به صورت گلوله های باریک مدفوع درآمده و از مخرج دفع می گردد .

دستگـــاه گردش خــون
قلب لوله‌ای وباریک است ودر مقابل دیوارة پشتی شکم داخل یک حفره دل پوشی جای دارد . حفرة دل پوشی از دو پرده غشایی وماهیچه ای عرضی ظریف احاطه شده است .
خون از راه سوراخهای جانبی زوج وکوچک یا منافذ جانبی قلب ( Ostia ) که دریچه دارد وارد قلب می گردد وبه توسط انقباضات قلب به داخل یک آ ئورت پشتی که به طرف سر امتداد دارد با فشار به جلو رانده می شود .خون به داخل فضاهای بدن که یک حفره عمومی حقیقی نیست ، میان اندامهای داخلی راه می یابد وسپس به آهستگی به دور این اندامها به سوی عقب حرکت می کند وسرانجام داخل حفرة دل پوشی می گردد. قسمتی از خون در ضمایم ورگبالهای بالها جریان می یابد . دستگاه جریان خون مانند سایر بندپایان باز وحفره ایست ودرآن مویرگ وسیاهرگ وجود ندارد .پلاسمای خون محتوی گلبولهای بی رنگ است که با از بین بردن موجودات زنده ریز ( Organisms ) خارجی به مثابه بیگانه خوار ، عمل می کند . خون بیشتر به کار حمل ونقل غذا ومواد زاید می آید زیرا یک دستگاه تنفسی مجزا وجود دارد .
جسم چرب عبارت از شبکه سست بافتی واقع در فضاهای میان اندامهاست که ذخیره های غذایی را مخصوصاً در حشرات جوان قبل از دگردیسی نگاه می دارد ( ش 7 ) .

شکل 7 – اعضای داخلی بدن ملخ درحالی که سمت چپ بدن برداشته شده است .
شکل نایها نشان داده نشده است .
1- چشم ساده 2- دهان 3- آروارة زیرین 4- لب فوقانی 5- حلق
6- لب زیرین 7- عقدة عصبی زیر مری 8- مجرای بزاقی 9- چینه دان
10- غدد بزاقی 11- سومین عقدة سینه‌ای 12- رشته عصبی شکمی
13- اولین عقدة شکمی 14- سکوم گوارشی 15- معده 16- لوله های مالپیگی 17- دوازدهه 18- لوله تخمی یا تخم راهه 19- مهبل
20- جام نطفه‌ای (جایگاه اسپرمی) 21- منفذ تناسلی 22- تخمریز (عضو مخصوص تخم ریزی) 23- شاخک 24- لب بینایی 25- مغز 26- حلقه دورمری 27- عضله
28- مری 29- آئورت 30- لوله تخمدان 31- تخمدان 32- قلب
33- قولون 34- راست روده 35- مخرج
ملخ ، برخلاف بعضی حشرات دارای چندین کیسه هوایی بزرگ با دیواره های نازک در شکم می باشد که در آنها انقباض وانبساط متناوب دیواره بدن به راندن وخارج کردن هوا در دستگاه نایی کمک می مند . دردم ، چهار زوج اولی روزنه یا نافذ تنفس ( Spiracles ) باز وشش تای خلفی بسته است ودر بازدم ، برعکس ترتیب دم برقرار است ، بطوریکه گردش هوا در نایها معین ومشخص می باشد . کوچکترین نایژکها محتوی مایعی است که در آن اکسیژن قبل از رسیدن به یاخته های بافت حل می گردد . این مایع اکسیژن دار مانند خون مهره داران به کار تنفس داخلی می آید .
بعضی حشرات موذی را می توان با استعمال ورقه ها وامولسیونهای روغن یا گرد و خاک که منافذ تنفسی را پوشانده یا مسدود می کند و مانع تنفس می شود کشت و از بین برد (ش 8) .

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله  75  صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید

Fuse Monitor - Alarm

اختصاصی از یاری فایل Fuse Monitor - Alarm دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

مجموعه 41 افزونه سایت vtem (مشاهده در دمو)

اختصاصی از یاری فایل مجموعه 41 افزونه سایت vtem (مشاهده در دمو) دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

مجموعه بی نظیر 41 افزونه جوملا منتشر شده از سایت vtem که شما را از جستجو برای ماژول های مختلف بی نیاز می کنید هم اکنون این مجموعه بی نظیر را می توانید از اینجا دریافت کنید

سازگار با جوملا 2.5 - 3x

برای مشاهده دموی تمامی ماژول ها کلیک کنید

دانلود مقاله کارافرینی بررسی ساختار و نحوه عملکرد سیستم های کنترل صنعتی

اختصاصی از یاری فایل دانلود مقاله کارافرینی بررسی ساختار و نحوه عملکرد سیستم های کنترل صنعتی دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

در هر صنعتی اتوماسیون سبب بهبود تولید می گردد که این بهبود هم در کمیت ومیزان تولید موثر است و هم در کیفیت محصولات.هدف از اتوماسیون این است که بخشی از وظایف انسان در صنعت به تجهیزات خودکار واگذار گردد. در یک سیستم اتوماتیک عملیات شروع،تنظیم و توقف فرایندبا توجه به متغیر های موجود توسط کنترل کننده سیستم انجام می گیرد. هر سیستم کنترل دارای سه بخش است: ورودی ، پردازش و خروجی .
انواع استراتژی های کنترل:
کنترل حلقه باز
کنترل پیشرو
کنترل حلقه بسته
کنترلر مغز متفکر یک پردازش صنعتی است و تمامی فرامینی راکه یک متخصص در نظر دارد اعمال کند تا پروسه، جریان استاندارد خود را در پیش گیرد و نهایتا پاسخ مطلوب حاصل شود از طریق کنترلر به سیستم فهمانده می شود.
یک کنترلر چگونه عمل می کند؟
در ابتدا سیگنال خروجی از سنسور وارد کنترلر می شود و با مقدار مبنا مقایسه می گردد و نتیجه مقایسه که همان سیگنال خطا می باشد، معمولا در داخل کنترلر هم تقویت شده و هم بسته به نوع کنترلر و پارامترهای مورد نظر، عملیاتی خاص روی ان انجام می گیرد سپس حاصل این عملیات به عنوان سیگنال خروجی کنترل کننده به بلوک بعدی وارد می شود. مقایسه سیگنالها و تقویت اولیه در همه کنترلر ها صرف نظر از نوع انها انجام می گیرد ،در واقع این عملیات بعدی است که نوع کنترلر را مشخص می کند.
PLCاز عبارت Programmable Logic Controller به معنای کنترل کننده قابل برنامه ریزی گرفته شده است.PLC کنترل کننده ای است نرم افزاری که در قسمت ورودی، اطلاعات را بصورت باینری دریافت و آنها را طبق برنامه ای که در حافظه اش ذخیره شده پردازش می نماید و نتیجه عملیات را نیز از قسمت خروجی به صورت فرمانهایی به گیرنده ها و اجرا کننده های فرمان ، ارسال می کند.
بطور کلی می توان زبانها برنامه نویس PLCرا به پنج دسته تقسیم کرد:
• زبان SFC یا Sequential Function Chart Language
• زبان FBD یا Function Block Diagram Language
• زبان LD یا Ladder Diagram Language
• زبان ST یا Structured Text Language
• زبان IL یا Instruction List Language
به طور کلی چهار سیستم کنترلی وجود دارد:
1.سیستمهای رله ای از قدیمی ترین سیستم کنترلی هستند. در این سیستمها کلیه عملیات کنترلی با استفاده از رله ها انجام می پذیرد.
2.سیستمهای کنترلی مبنی بر مدارهای منطقی. در این سیستم ها از دروازه های منطقی و تراشه های کوچک برای پیاده سازی عملیات منطقی استفاده می شود.
3.کنترل با کامپیو تر شخصی
4.کنترل مبنی بر PLC.
سیستم SCADAعلاوه بر کاربرد در فرایندهای صنعتی مانند تولید و توزیع برق ( به شیوه های مرسوم یا هسته ای) ،ساخت فولاد، صنایع شیمیایی،صنایع آب ،گاز و نفت در بعضی از امکانات آزمایشی مانند فوزیون هسته ایی نیز کاربرد دارد.
اندازه اینچنین تاسیساتی از 1000تا چندین ده هزار کانال I/O می باشد. و با کمک شبکه ها و سیستمهای مخابراتی منطقه وسیعی را تحت بازرسی ونظارت قرار می دهد.
سیستمهای SCADA بر روی سیستم عاملهای DOS، VMSو UNIXقابل اجرا هستند در سالهای اخیر همه سیستم های SCADAبه سمت سیستم عامل NT و بعضی هم بسمت Linuxگرایش پیدا کرده اند.

« پیشگفتار»

اصطلاح اتو ماسیون صنعتی به طور عام مربوط به علوم و تکنولوژی کنترل پروسه است و شامل کنترل فرایند های متفاوتی در صنعت است. این بحث امروزه در مجامع صنعتی بصورت خیلی عادی رایج است و در بسیاری از اماکن صنعتی به مرحله اجرا در آمده است.
توسعه در کنترل و صنعتی سازی امکان پیشرفت بیشتر و گسترده تر پروسه های پیچیده و دخالت دادن تکنولوژیهای جدید و استفاده از مزایای اقتصادی آنها را فراهم ساخته است .
و لازم است به این نکته مهم متذکر شویم که اقتصادی کردن سیستمها زیر ساخت پیشرفتهای آن بوده و هست وهمین پیشرفت ها منجر به این شد که اقبال عمومی نظر به سیستمهای تمام توماتیک داشته باشد.
یکی از قایلیتهای مهم خودکار سازی وجود تجهیزات قابل انعطاف یا به عبارتی انعطاف پذیری است که به اختصار می توان به شکل زیر تعریف کرد:
سازگاری آرام و پیوسته در تغییر یک کارخانه با رعایت استفاده بهینه از امکانات موجود و گام برداشتن به سوی پیشرفت با رعایت انطباق با سیستمهای قدیمی و بالا بردن قابلیتها و کیفیت تولید و بهینه سازی در مواد اولیه مصرفی و انرژی.
این خواسته سیستمها را به سوی طراحی و ساخت مجتمعهای تمام کامپیوتری CIM هدایت کرد.
این مقوله روی نمایش پروسه ها در زمان کنترل تولید و قابلیت تقسیم کار بین قسمتها و طراحی فراورده ها با مواد اولیه و انرژی مصرفی و زمان کم و کیفیت بالا تمرکز دارد.در بحث توسعه تکنولوژی و اتوماسیون مدرن عوامل متفاوتی دخالت داشته اند،

که از جمله آنها عبارتند از:
• پیشرفت میکرو پروسسور ها، حافظه ها و توسعه تکنولوژی VLSI مربوط به سنسورها و تکنولوژی فیبر نوری
• عملی شدن کنترلر های قابل برنامه ریزی(PLC)
• استاندارد کردن سخت افزارهای ماژولار و نرم افزار های کنترل پروسه
• پیشرفت در تکنولوژی کامپیوتر
• ضرورت ایجاد قابلیتهای نمایش فرایندها به صورت on-line و به شکلی جذاب برای ارتباط کاربر به صورت استاندارد
• استاندارد شدن ارتباط و خطوط مخابره داده در کامپیوترها
• سازگار بودن با روشهای متفاوت سیستم . کنترل جدید مانند تخمین پارامتر ، کارهای وفقی بهینه و خود تنظیمی
• توسعه روشهای هوشمند علمی و عملی

« سپاسگزاری »

پس از حمد و سپاس خدایی که به هستی و وجود من کرامت عطا فرمود ، به وجود خسته اما سرافراز پدرم درود
بی پایان می فرستم و دستان گرم مادرم را به نشان قدردانی می بوسم .
و تلاش خستگی نا پذیرو صادقانه استادانم را ارج می نهم.سرورانی که در زندگی تحصیلی ، مرا یاری
داده اند ، آنان که دلسوزانه بستر را برای تحقیقات علمی من فراهم آورده اند و تجربیات گران سنگ خود را در اختیارم نهادند ، دست عقل و اندیشه ام را گرفتند تا به شاهراه تکامل و پیشرفت های عملی رهنمونم سازند.
در اینجا تقدیر خالصانه خود را نثار آن عزیزان می نمایم ، به ویزه استاد گران قدر جناب آقای مهندس آهنگداز
مفتخر خواهم شد اگر آنها مراتب سپاس مرا که بی ریا تقدیم می گردد بپذیرند ، بلکه تشکر ویژه من تسکینی بر خدمات ارزنده ایشان باشد.
به پاس همه خوبی ها یشان ، خدا یارشان باد و عزت پایدارشان .

« والسلام »

تقدیم به :

همه ی عزیزانی که از آغاز تا انجام با محبت های بی بدیعشان مرا در دستیابی به این مهم یاری نمودند.

« فهرست مطالب »

عنوان صفحه

مطالب مقدماتی

به نام او ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 2
بسم الله الرحمن الرحیم ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3
عنوان بندی ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 4
چکیده ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5
پیشگفتار ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 7
سپاس گزاری ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 9
تقدیم به ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 10

فصل اول :
« مقدمه ای بر سیستم های کنترل » ---------------------------------------------------------- 18

کنترل و اتوماسیون ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- 18
مشخصات سیستم های کنترل ---------------------------------------------------------------------------------------------- 19
ورودی ها--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 19
خروجی ها--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 19
پردازش --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 20
انواع فرایندهای صنعتی ------------------------------------------------------------------------------------------------------ 20
فرایند تولید پیوسته---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 20
فرایند تولید انبوه--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 21
فرایند تولید اقلام مجاز ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 21
استراتژی کنترل ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 21
کنترل حلقه باز -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 21
کنترل پیشرو ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 22
کنترل حلقه بسته --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 22
انواع کنترلرها -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 23
کنترلرهای ناپیوسته -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 24
کنترلرهای پیوسته -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 24
کنترلر تناسبی -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 24
عنوان صفحه

کنترلر انتگرالی ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 25
کنترلر تناسبی-انتگرالی ---------------------------------------------------------------------------------------------------------25
کنترلر تناسبی-مشتق گیر -------------------------------------------------------------------------------------------------------26
کنترلر PID ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------26
کنترلر نیوماتیکی ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------27
کنترلر هیدرولیکی ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------27
کنترلر الکترونیکی ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------27
سیر تکاملی کنترل کننده ها ----------------------------------------------------------------------------------------------------27

فصل دوم :
« انتقال اطلاعات در صنعت »--------------------------------------------------------------------------- 29

مقدمه ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 29
معماری شبکه --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 31
لایه فیزیکی ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 32
لایه دیتا لینک ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 32
لایه شبکه ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 32
لایه انتقال ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 32
لایه session ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 33
لایه Application ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- 33
استانداردهای معروف لایه فیزیکی شبکه های صنعتی ------------------------------------------------------------- 34
Rs232 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 34
RS449 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 35
RS530 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 35
RS423 -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 35
RS422 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 35
RS485 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 36
گذرگاه H1 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 36
گذرگاه H2 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 37
HART -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 37
معرفی واسط های انتقال و عوامل موثر در انتقال ------------------------------------------------------------------- 37
کابل کواکسیال --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 37
زوج سیم به هم تابیده ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- 38
فیبر نوری -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 38
پروتکل ها و استانداردها ----------------------------------------------------------------------------------------------------- 40
استانداردهای اترنت --------------------------------------------------------------------------------------------------------- 40
پروتکل MAP --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 40
عنوان صفحه

پروتکل TOP ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 41
پروتکل TCP/IP -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 41
پروتکل SNA -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 42
پروتکل MM --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 42
استاندارد Bus Field------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 42
استاندارد Profi Bus ------------------------------------------------------------------------------------------------------- 43

فصل سوم :
« کنترل کننده های برنامه پذیر PLC »---------------------------------------------------- 43

مقدمه ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 43
مقایسه سیستم های کنترلی مختلف -------------------------------------------------------------------------------------------44
توجهات خاص در بکار گیری سیستم های PLC --------------------------------------------------------------------------45
سخت افزار PLC -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------46
ماژول منبع تغذیه ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------47
واحد پردازش مرکزی --------------------------------------------------------------------------------------------------------------47
حافظه -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------48
ماژول های ورودی ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------48
ماژول های خروجی -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------49
ماژول تغییر شکل سیگنال ---------------------------------------------------------------------------------------------------------49
ماژول ارتباط پروسسوری ------------------------------------------------------------------------------------------------------ 50
ماژول رابط IM ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------50
انواع محیط های برنامه نویسی و امکانات نرم افزاری در PLC --------------------------------------------------- 50
زبان های برنامه نویسی PLC ----------------------------------------------------------------------------------------------- 51
زبان SFC ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 51
حالت های مختلف برای اتصال Step و Transition ------------------------------------------------------- --------- 55
ماکرو Step -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 56
زبان FBD --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 57
زبان LD --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 58
زبان ST ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 59
زبان IL -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 59
توابع کنترل پیوسته در PLCها ------------------------------------------------------------------------------------------------60
ماژول های PID -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------60
برنامه ریزی ماژول های PID ------------------------------------------------------------------------------------------------- 61
کاربرد ماژول های PID -------------------------------------------------------------------------------------------------------- 61
ارتباط در PLCها ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 62
ارتباط سریال ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 62
فاصله انتقال ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 63
عنوان صفحه

حلقه جریان 20 mA -------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 63
423/422 RS ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 63
ارتباط PLCها ، ماژول ها و برنامه ریزی -------------------------------------------------------------------------------- 64
ارتباط بین چندین PLC ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- 65
شبکه های محلی -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 65
کنترل گسترده ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------66

فصل چهارم :
« سیستم های کنترل گسترده DCS »------------------------------------------------------ 67

مقدمه ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 68
ایجاد سیستم های کنترل کسترده DCS ------------------------------------------------------------------------------------- 68
ساختار سیستم های DCS ------------------------------------------------------------------------------------------------------ 70
اعمال کمپیوتر مرکزی ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- 72
سطوح کاری --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 74
سطح کنترل مستقیم پروسه ------------------------------------------------------------------------------------------------------ 75
سطح کنترل مدیریتی --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 76
سطح کنترل ترتیبی تولید ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- 76
سطح کنترل مدیریت پلانت ----------------------------------------------------------------------------------------------------------76
برخی از مزایای DCS --------------------------------------------------------------------------------------------------------------79
Data Base Organization --------------------------------------------------------------------------------------------------79
اصول کاری سیستم های DCS ---------------------------------------------------------------------------------------------------84
المان های سیستم ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------87
ارتباط ماشین با انسان --------------------------------------------------------------------------------------------------------------87
سطح صفر(حوزه میدان) -----------------------------------------------------------------------------------------------------------88
A500 & Procontrol I -------------------------------------------------------------------------------------------------------90
ایستگاه واسطه ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------90
ایستگاه کامپیوتر مرکزی -----------------------------------------------------------------------------------------------------------91
قسمت نمایشگر ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------92
ساختار و چگونگی نمایش دادن --------------------------------------------------------------------------------------------------93
نمایش میله ی استاندارد ------------------------------------------------------------------------------------------------------------94
صفحه کلید ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------95
کاربردها ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------96

عنوان صفحه

فصل پنجم :
« سیستم های اتوماسیون APACS »------------------------------------------------------------ 96

مقدمه ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 97
Controller Configuration Software ------------------------------------------------------------------------------- 97
بسته های نرم افزاری APACS ------------------------------------------------------------------------------------------------98
Configuration Software --------------------------------------------------------------------------------------------------98
امکانات Mation 4 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------99
واسط اپراتوری (Operator Interface) ------------------------------------------------------------------------------99
Internet Based viewer ----------------------------------------------------------------------------------------------------101
Historian Open -------------------------------------------------------------------------------------------------------------101
Industry specific Options --------------------------------------------------------------------------------------------102
Unix-Based operator Interface -----------------------------------------------------------------------------------102
سایر ویژگی های APACS ----------------------------------------------------------------------------------------------------103
سخت افزار سیستم APACS ---------------------------------------------------------------------------------------------------103
افزونگی (Redundancy) ----------------------------------------------------------------------------------------------------104
معماری سخت افزاری APACS ----------------------------------------------------------------------------------------------105
سیستم محلی -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------106
Plantwide System --------------------------------------------------------------------------------------------------------106
QUADLOG ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------107
بسته های سخت افزاری APACS ------------------------------------------------------------------------------------------108
انواع پیکربندی MODULPAC 1000 --------------------------------------------------------------------------------110
MODULPAC 2000 -----------------------------------------------------------------------------------------------------112
RACKs(قفسه ها) سیستم APACS -----------------------------------------------------------------------------------115
I/O RACK Remote -------------------------------------------------------------------------------------------------------116
I/O Bus -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------117
Power Bus -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------117
نصب I/O RACK Remote ----------------------------------------------------------------------------------------------118
شناسایی سخت افزار --------------------------------------------------------------------------------------------------------------118
آماده سازی -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------119
ملاحظات محیطی ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------121
مونتاژ I/O RACK Remote -------------------------------------------------------------------------------------------- 122
کابل I/OBUS و اتصالات موازی/ جامپر ------------------------------------------------------------------------------123
MODULRAC ----------------------------------------------------------------------------------------------------------124
SIXRAC ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------125
UNIRAC ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------125
عنوان صفحه

RIS -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------126
ویژگی های سخت افزاری RIS --------------------------------------------------------------------------------------------126
قابلیت های RIS -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------127
ماژول های کنترل -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------128
پیکربندی (Configuration) -----------------------------------------------------------------------------------------------130
شرح مدار ماژول کنترل +ACM -------------------------------------------------------------------------------------------130 WATCHDOG/RESET---------------------------------------------------------------------------------------------------131
Time Out & Bus Arbitration Bus -----------------------------------------------------------------------------131
RAM and ROM ------------------------------------------------------------------------------------------------------------131
Serial ports ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------132
MODULBUS --------------------------------------------------------------------------------------------------------------132
I/O BUS --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------133
SCSI REDUNDANCY ------------------------------------------------------------------------------------------------133
ماژول های I/O ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------134
توصیف مدار SDM ------------------------------------------------------------------------------------------------------------136

فصل ششم :
« سیستم های SCADA »---------------------------------------------------------------------------------137

SCADA چیست؟ -------------------------------------------------------------------------------------------------------------137
معماری SCADA---------------------------------------------------------------------------------------------------------------138
ارتباطات ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------139
واسط ها ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------139
REDUNDANCY ---------------------------------------------------------------------------------------------------------140
MMI ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------141
Handing Alarm ----------------------------------------------------------------------------------------------------------141
Logging / Archiving ---------------------------------------------------------------------------------------------------142
ایجاد گزارش ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------142

فصل هفتم :
« سیستم های FIELD BUS و مقایسه آنها با سیستم های DCS »

مقدمه -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------143
نحوه عملکرد سیستم های FCSدر مقایسه با DCS -----------------------------------------------------------145
مدل مرجع OSI ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------147
عنوان صفحه

انواع لایه های فیلد باس -----------------------------------------------------------------------------------------------------147
لایه فیزیکی ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------147
لایه پشته ارتبطات -----------------------------------------------------------------------------------------------------------148
لایه کاربردی --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------148
دسته بندی فیلد باس --------------------------------------------------------------------------------------------------------148
توپولوژی های فیلد باس ----------------------------------------------------------------------------------------------------149
Chain daisy Topology-------------------------------------------------------------------------------------------------149
Tree Topology -------------------------------------------------------------------------------------------------------------150
Spur Topology ------------------------------------------------------------------------------------------------------------151
Point to Point Topology ---------------------------------------------------------------------------------------151
مقایسهFCS و DCS و مزایا و معایب آنها نسبت به یکدیگر ----------------------------------------------153
سایر مزایایFCS -----------------------------------------------------------------------------------------------------------156
خاصیتInteroperability ادوات FCS -------------------------------------------------------------------------157
معایب فیلد باس ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------159
انواع بلوک های استاندارد -------------------------------------------------------------------------------------------------159

فصل اول :
مقدمه ای بر سیستم های کنترل

کنترل و اتوماسیون
در هر صنعتی اتوماسیون سبب بهبود تولید می گردد که این بهبود هم در کمیت ومیزان تولید موثر است و هم در کیفیت محصولات.هدف از اتوماسیون این است که بخشی از وظایف انسان در صنعت به تجهیزات خودکار واگذار گردد.بسیاری از کارخانه ها کارگران خود را برای کنترل تجهیزات می گمارند و کارهای اصلی را به عهده ماشین می گذارند. کارگران برای اینکه کنترل ماشینها را به نحو مناسب انجام دهند لازم است که شناخت کافی از فرایند کارخانه و ورودیهای لازم برای عملکرد صحیح ماشینها داشته باشند.یک سیستم کنترل باید قادر باشد فرایند را با دخالت اندک یا حتی بدون دخالت اپراتورها کنترل نماید.در یک سیستم اتوماتیک عملیات شروع،تنظیم و توقف فرایندبا توجه به متغیر های موجود توسط کنترل کننده سیستم انجام می گیرد.
مشخصات سیستمهای کنترل
هر سیستم کنترل دارای سه بخش است: ورودی ، پردازش و خروجی .
بخش ورودی وضعیت فرایندو ورودیهای کنترلی اپراتور را تعیین کرده ومی خواند بخش پردازش با توجه به ورودیها، پاسخهاو خروجیهای لازم را می سازدو بخش خروجی فرمانهای تولید شده را به فرایند اعمال می کند.در کارخانه غیر اتوماتیک بخش پردازش رااپراتورها انجام می دهند. اپراتور با مشاهده وضعیت فرایند، به طور دستی فرامین لازم را به فرایند اعمال می کند.

ورودیها
در قسمت ورودیها،مبدلهای موجود در سیستم، کمیتهای فیزیکی را به سیگنالهای الکتریکی تبدیل می کند.در صنعت مبدلهای زیادی نظیر دما، فشار،مکان، سرعت، شتاب و غیره وجود دارند.خروجی یک مبدل ممکن است گسسته یا پیوسته باشد.
خروجیها
در یک کارخانه عملگرهایی وجود دارند که فرامین داده شده به آنها را به فرایند منتقل می کنند.پمپها، موتورهاو رله ها از جمله این عملگرها هستند.این وسایل فرامینی را که از بخش پردازش آمده است (این فرامین معمولا الکتریکی هستند) به کمیتهای فیزیکی دیگر تبدیل می کنند.مثلایک موتور،سیگنال الکتریکی را به حرکت دوار تبدیل می کند.ادوات خروجی نیز می توانند عملکرد گسسته ویا پیوسته داشته باشند.

پردازش
در یک فرایند غیر اتوماتیک اپراتورها با استفاده از دانش و تجربه خودوبا توجه به سیگنالهای ورودی،فرامین لازم را به فرایند اعمال می کنند.اما در یک سیستم اتوماتیک،قسمت پردازش کنترل که طراحان در آن قرار داده اند، فرامین کنترل را تولید می کنند.طرح کنترل به دو صورت ممکن است ایجاد شود.یکی کنترل سخت افزاری و دوم کنترل برنامه پذیر.
در یک سیستم با کنترل سخت افزاری،بعد ازنصب سیستم، طرح کنترل ثابت و غیر قابل تغییر است. اما در سیستمهای کنترل برنامه پذیر.طرح کنترلی در یک حافظه قرار داده می شود و هر گاه لازم باشد،بدون تغییر سخت افزار و فقط برنامه درون حافظه، طرح کنترل را می توان تغییر داد.
انواع فرایندهای صنعتی
در صنایع امروز طیف متنوعی از فرایندهای تولید وجود دارند.از نظر نوع عملیاتی که در فرایند انجام می شود،فرایند ها را می توان به سه گروه تقسیم کرد:
• تولید پیوسته
• تولید انبوه
• تولید اجزای جدا
سیستم کنترلی که برای یک فرایند بکار گرفته می شودباید با توجه به نوع آن باشد.
فرایند تولید پیوسته
در یک تولید پیوسته مواد در یک ردیف و بطور پیوسته وارد فرایند شده و در سمت دیگر،محصول تولیدی خارج می گردد. فرایند تولید، ممکن است در یک مدت طولانی به طور پیوسته در حال انجام باشد.تولید ورق فولاد نمونه ای از فرایند است. در خط تولید ورقه فولاد.بلوکهای گداخته فولاد ازبین چندین غلتک عبور می کند و تحت فشار قرار می گیرد. در اثر فشار ضخامت قطعه فولاد رفته رفته کم شده و در انتهای خط تولید ورقه فولاد تولید می گردد. بسته به طول فولاد چندین دقیقه طول می کشد تا تولید یک ورقه، کامل گردد.
فرایند تولید انبوه
در چنین فرایندی میزان مشخصی از مواد اولیه وارد خط شده و پس ازطی مراحل تولید مقدار مشخصی محصول به وجود می آید.
فرایند تولید اقلام مجزا
در این نوع فرایند،هر محصول در طول خط تولید از قسمتهای مختلفی می گذردو در هر بخش، عملیات مختلفی روی آن انجام می گیرد. در هر قسمت ممکن است اجزایی به محصول اضافه شود تا در انتهای خط تولید، محصول کامل ساخته شود.
استراتژی کنترل
کنترل حلقه باز
ایده اصلی در این کنترل این است که سیستم تا حد ممکن دقیق طراحی شود. به طوری که خروجیهای دلخواه را تولید کند و هیچ اطلاعاتی را از خروجی فرایند بهکنترل کننده برگردانده نشود تا کنترل کننده تشخیص دهد آیا خروجی در حد مطلوب است یا خیر.بدین خاطر ممکن است خطای خروجی در بعضی مواقع خیلی زیاد باشد. در یک سیستم با کنترل حلقه باز تا وقتی که اختلال و جود نداشته باشد فرایند به خوبی عمل می کند، اما اگر اختلال نا خواسته ای باعث شود،خروجیها از حد مطلوب خارج شونددر این صورت ممکن است سیستم کلی از کنترل خارج شود.

کنترل پیشرو
درموقعی که اختلالات خارجی که بر عملکرد سیستم تاثیر می گذارد شناخته شده باشند می توان با مشاهده و اندازه گیری میزان اختلال تا حد امکان اثر اختلال را جبران نمود. این نوع کنترل را کنترل پیشرو می گویند. این نحوه کنترل هنگامی که میزان اختلال کم باشد و بتوان به طور دقیق آن را اندازه گرفت مناسب است. اما اگر اختلال خیلی زیاد باشد شیوه مناسبی نیست. همچنین در مواقعی که اندازه گیری خروجی به طور مستقیم امکان پذیر نباشد،این نوع کنترل مناسب نیست.

کنترل حلقه بسته (Field back) :
در این کنترل برای جبران اثر اختلال ، خروجی سیستم اندازه گیری می شودو در صورتی که خروجی از مقدار مطلوب فاصله داشته باشد،تدابیر کنترلی مناسب برای جبران آن اعمال می شود.به این صورت که خروجی سیستم اندازه گیری شده و تفاوت آن با مقدار مطلوب محاسبه می گردد. تفاوت بین این دو کمیت به کنترل کننده داده شده و کنترل کننده با توجه به میزان این خطا فرایندرا کنترل می نماید.
سیگنال خطا = نقطه تنظیم - میزان اندازه گیری شده E=SP-MV
باید توجه کرد که صفر نمودن خطا در عمل امکان پذیر نیست ودر هر سیستم کنترلی همیشه تفاوت ناچیزی بین خروجی مطلوب و خروجی واقعی وجود خواهد داشت، اما تا وقتی که این خطا تا حد قابل قبول باشد از آن چشم پوشی می گردد.

انواع کنترلرها
کنترلر مغز متفکر یک پردازش صنعتی است و تمامی فرامینی راکه یک متخصص در نظر دارد اعمال کند تا پروسه، جریان استاندارد خود را در پیش گیرد و نهایتا پاسخ مطلوب حاصل شود از طریق کنترلر به سیستم فهمانده می شود. در واقع هرگاه پروسه های صنعتی به تنهایی و بدون استفاده از کنترل کننده در حلقه کنترل قرار گیرند معمولا پاسخهای مطلوبی را به لحاظ ویژگیهای گذرا یا ماندگار نخواهند داشت.بنابراین انتخاب و برنامه ریزی یک کنترلر مناسب از مهمترین مراحل یک پروسه صنعتی است.انتخاب کنترلر با توجه به درجه اهمیت پاسخ گذرا یا ماندگار و یا هردو و همچنین ملاحظات اقتصادی ویژه صورت می پذیرد.
یک کنترلر چگونه عمل می کند؟
در ابتدا سیگنال خروجی از سنسور وارد کنترلر می شود و با مقدار مبنا مقایسه می گردد و نتیجه مقایسه که همان سیگنال خطا می باشد، معمولا در داخل کنترلر هم تقویت شده و هم بسته به نوع کنترلر و پارامترهای مورد نظر، عملیاتی خاص روی ان انجام می گیرد سپس حاصل این عملیات به عنوان سیگنال خروجی کنترل کننده به بلوک بعدی وارد می شود.
مقایسه سیگنالها و تقویت اولیه در همه کنترلر ها صرف نظر از نوع انها انجام می گیرد ،در واقع این عملیات بعدی است که نوع کنترلر را مشخص می کند.

کنترلرها از نظر نوع عملکرد به انواع زیر تقسیم بندی می شوند:
کنترلرهای ناپیوسته (گسسته):
• کنترلر های دو وضعیتی:این نوع کنترلر ها ساختمانی ساده و کم حجم دارند و به نسبت ارزنتر از دیگر کنترلرهای پیچیده هستند به همین خاطر کاربردهای فروانی در صنعت ودر مکانهایی که کنترل ترکیبی ،پیوسته و پیچیده مورد نظر نیست دارند.
• کنترلر های سه وضعیتی
• کنترلرهای چند وضعیتی

شکل1-5 : انواع کنترلر ها
کنترلرهای پیوسته:
کنترلر تناسبی: (Proportional)
دراین نوع کنترلربین خروجی و ورودی یک نسبت مستقیم وجود دارد با یک ضریب مشخص که آنرا گین یا بهره کنترل کننده می نامند.
سیگنال خطا *Kp = خروجی

البته کنترلر تناسبی به تنهایی کافی نیست. زیرا وقتی خروجی سیستم بسمت مقدار مطلوب پیش می رود، خطا کاهش یافته و در نتیجه خروجی کنترلی نیز کم می گردد.
بنابراین همواره یک خطای ماندگار بین مقدار مطلوب و خروجی واقعی وجود دارد.
این خطا را می توان با افزایش بهره کنترل کننده کاهش داد اما باعث ناپایداری سیستم و نوسان خروجی می شود. برای حل این مشکلات معمولا کنترلرتناسبی را همراه کنترلرهای مشتق و انتگرال بکار می برند.
کنترلر انتگرالی(Integral):
همانطور که از نامش پیداست بین ورودی و خروجی یک رابطه انتگرالی برقراراست
این کنترلر برای جبران خطای ماندگار به کار می رود،زیرا تا وقتی که خطایی در خروجی وجود داشته باشد،جمله انتگرال تغییر پیدا می کند و در نتیجه خطای خروجی رفته رفته کاهش می یابد.
کنترلر تناسبی – انتگرالی (PI) :
کنترلر PIترکیبی از کنترلر انتگرالی و تناسبی است که به صورت موازی بهم وصل شده اند.(شکل2-5) این کنترلر اگر بطور صحیح طراحی شود مزایای هردونوع کنترل انتگرالی و تناسبی را خواهد داشت .پایداری ، سرعت و نداشتن خطای حالت ماندگار از ویژگیهای این کنترلر است.

شکل 2-5 : کنترلر PI
کنترلر تناسبی – مشتق گیر(PD):
کنترلر PDاز ترکیب موازی دونوع کنترلر مشتق گیر و انتگرالی ایجاد می شود.
کنترلرمشتق گیردارای این مشخصه است که خود را سریعا با تغییرات ورودی هماهنگ می کنند
لذا در مواردی که پاسخ سریع خروجی مد نظر است می توان از این نوع کنترلر ها استفاده کردامااز انجایی که عمل مشتق گیری باعث تقویت نویزهای موجود در محیط پروسهمی شوندو به علاوه مشتق گیرها تنها نسبت به تغییرات ورودی حساسیت نشان می دهند
بنابراین مشتق گیرها به تنهایی مورد استفاده قرار نمی گیرند بلکه هرگاه نیاز به خاصیت مشتق گیری در یک پروسه باشد ، کنترلرآان را به صورت مشتق گیر-تناسبی یا مشتق گیر-انتگرالی یا مشتق گیر-تناسبی – انتگرالی می سازند.
کنترلرPID:
این نوع کنترلر از ترکیب موازی سه کنترلر تناسبی ،انتگرالی و مشتق گیر ایجاد می شود و متداولترین نوع کنترلر در صنایع می باشد.

شکل3-5 : کنترلرPID
انواع دیگری از کنترلرها که از نظر منبع تغذیه مورد استفاده ،ساختمان داخلی و انواع کاربردها با کنترلر های ذکرشده در بالا اندکی متفاوت هستند.

• کنترلرهای نیوماتیکی (Pneumatic):
این نوع کنترلر از باد و هوای فشرده بعنوان منبع تغذیه استفاده می کند.بدلیل ساختمان ساده،راحتی تعمیر و نگهداری ، ایمنی در برابر انفجار و اتش سوزی و ارزانی انها کاربردهای فراوانی در صنعت داشته اند و امروزه بدلیل جایگزین شدن سیستمهای پیچیده الکترونیکی و نرم افزارهای کنترلی قابل تغییر و پیاده سازی بر روی سیستمهای الکترونیکی ،کمتراز کنترلر هاینیو ماتیکی استفاده می شود.
• کنترلر های هیدرولیکی (Hydraulic):
این نوع کنترل کننده ها از نیروی روغن هیدرولیک تحت فشار به عنوان منبع تغذیه استفاده می کنند، مزایای زیادی که اینگونه سیستمها دارند، باعث شده تا جای خوبی برای خودشان در صنعت باز کنندو در جاهایی که حرکات تحت فشار و وزن بالا انجام می پذیرد سیستمهای هیدرولیک بهترین و دقیق ترین عملکرد را از خود نشان می دهند کنترلر های هیدرولیک علاوه برقابلیت انجام حرکت سنگین بطور پیوسته دارای دقت و سرعت عمل بسیار خوبی نیز می باشند.امروزه باوجود جایگزینی مدلهای الکترونیکی پیچیده تر و کارامدتر هنوز هم نمی توان کارایی های بالا و منحصر بفرد سیستمهای هیدرولیکی را نادیده گرفت.
• کنترلرهای الکترونیکی (Electronic):
کنترلرهای الکترونیکی ، کنترلرهایی هستند که از نیروی الکتریسیته جهت کنترل، هدایت و فرمان دادن استفاده می کنند .
سیر تکاملی کنترل کننده ها
در سال 1940 برای نماسازی دستگاههای کنترلی از سیگنال فشار 3psi تا 15psi استفاده می شده است .
در سال 1960سیگنالهای استاندارد انالوگ 4mA-20mA برای کنترل ابزار دقیق مورد استفاده قرار گرفته است در همان زمان برخی از استانداردهای دیگر نیز بوجود آمد.
توسعه پردازنده دیجیتال در دهه 70میلادی ، استفاده از کامپیوترهای رابرای نماسازی و کنترل یک سیستم ابزار دقیق از یک نقطه مرکزی توسعه داد.
در دهه 90 برای بهینه سازی اجرای سیستم های کنترل و فشردگی بیشتر سیستها فیلدباس ایجاد گردید که به تدریج استاندارد شد.انچه تصویرزیربیان می کند این است که سیر پیشرفت علم کنترل از اتوماسیون مکانیکی اغاز گردیده و سپس با اتوماسیون پنوماتیک ادامه یافته و پس ازآن بسمت الکتریکی شدن پیش رفته است .
پس از ایجاد کنترل کننده های قابل برنامه ریزی ، انفور ماتیک و الکترونیک رشد کرده و به شیوه الکترونیکی در حجم گسترده تری بوجود آمده است.

فصل دوم
انتقال اطلاعات در صنعت
مقدمه:
در سالهای اخیر مسئله بر قراری ارتباط در پروسه های صنعتی رشد چشمگیری داشته است. پیش از این ارتباط درصنعت و پروسه های کنترل صنعتی به فرستادن سیگنال از جانب یک مرکز کنترل به مرکز فرماندهی خلاصه می شد. اما امروزه تمام کنترل کننده های کوچک و بزرگ (PLCs) در هر نقطه ای از فیلد که باشند باید با یکدیگر و در نهایت بامرکزکنترل مربوط به خود ارتباط بر قرار کنند و همین امر باعث پیچیده شدن هرچه بیشتر سیستمهای ارتباطی خواهد شد.
PLCها امروزه طوری طراحی و سا خته می شوند که بجز وظیفه اصلی و مهم خود که همان اجرای فرامین کنترلی تعریف شده و کنترل اتو ماتیک یک پروسه صنعتی است، بتوانند موارد مهم دیگری از قبیل برقراری ارتباط با مرکز کنترل و دیگر کنترل کننده های داخل فیلد را نیز بر عهده بگیرند. بنابراین در ساختار داخلی آنها پیش بینی های لازم جهت استفاده از ابزار ها و لوازم خاص ارتباطی صورت گر فته است.
به عنوان مثال می توانیم یک سیستم PLC که در محل خط تولید قرار دارد و توسط ترمینال مخصوص شبکه محلیLAN(Local area network) به ماشینهای مرکز کنترل که در محل اتاق کنترل کار خانه قرار دارند، متصل کنیم و از همانجا ، PLCرا کنترل کنیم.
مثلا می توانیم بهPLC فرمان دهیم تا رو تین کنترلی مربوط به تولید قطعه ای خاص را اجرا کرده، فرامین آنرا صادر کندو همچنین بر روند کل پروسه نظارت کامل داشته باشد. سپس نفر بعدی که در شیفت بعدی فعالیت می کند ، می تواند یک گزارش کامل از چگونگی کنترل پروسه توسط PLC مورد نظر را تهیه کرده و از روی آن تعداد قطعات سالم و خراب و حتی زمانهای از دست رفته و تلف شده در حین تولید را محاسبه کند. مرکز تعمیرات کارخانه نیز می تواند با استفاده ازروشهای ارتباطی و مخابراتی، از بروزاشکال در هریک از ماشینهای کارخانه اطلاع حاصل کرده و پرسنل تعمیرکاری را جهت رفع اشکال اعزام دارد،
مرکز تعمیرات حتی می تواند با اطلاع داشتن از وضعیت کلیه ماشینهای خراب، اولویت تعمیر را به هر کدام از آنها واگذار کند.
برای درک بهتر مطلب شکل1-1 را که بلوک دیاگرام معماری شبکه ارتباطی را در بخشی از کارخانه نشان می دهد ، ببینید.

شکل 1-1: شبکه محلی PLCsو شبکه گسترده ETHENET بین کار خانه ها
همانطور که در شکل مشخص شده هر ماشین یک PLCدارد که آنها توسط شبکه محلی LAN بهم مر تبط هستند و همگی روی لینک ارتباطی شبکه گسترده Ethernetبه هم مرتبط می شوند.
در نگاه اول ممکن است اینطور به نظر برسد که PLCها و کنترل کننده های محلی تمامی اطلاعات در یافت کرده و جمع آوری کرده را مستقیما به کامپیوتر های اصلی در مرکز کنترل کارخانه ارسال می کنند، اما در عمل چنین چیزی غیر ممکن است ، زیرا با ارسال چنین حجم بزرگی از اطلاعات ، که در صد بسیار زیادی از آنها نیز برای مرکز کنترل بی ارزش محسوب می شوند،کامپیوتر های مرکز کنترل دچار مشکل شده و خیلی زود از کار خواهند افتاد.
امروزه PLCها و کنترل کننده های محلی، خود به تنهایی قادر به آنالیز اطلاعات جمع آوری شده می باشند ، بنابراین پس از بررسی و آنالیز اطلاعات می توانند موارد سودمند و قابل استفاده برای سیستم کنترل را به مرکز کنترل ارسال کرده تا از آنها استفاده شود و در ضمن نسخه پشتیبان نیز از این اطلاعات

دانلود مقاله بررسی شیوع اختلالهای روانی در جانبازان

اختصاصی از یاری فایل دانلود مقاله بررسی شیوع اختلالهای روانی در جانبازان دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

فصل اول
مقدمه
مشکلات روانی در جوامع همانند کوه یخی می ماندکه تنها ده درصد آن قابل رویت بوده ونود درصد پنهان است. امروزه این مشکلات خسارتهای جبران ناپذیری بر پیکریه جامعه به طور عام و موقعیت شغلی افراد به طور خاصی وارد کرده است. برخوردهای پرخاشگرانه در خانواده وجامعه، احساس نگرانی، افسردگی و اضطراب، مصرف زیاد و فراگیر داروهای اعصاب و روان همگی حکایت از مواجهه جامعه انسانی بامشکلات روحی و روانی دارد. به گونه ای که بنا بر اعلام سازمان بهداشت جهانی حدود پانصد میلیون نفر از جمعیت جهان در حال حاضر از بیماریهای روانی رنج می برند.(خراسان 1380).
در بررسی بیماریها لازم است که کنشی متقابل پیچیده بینی نیروهای موجود در درون یک فرد و محیط او در نظر گرفته شود. طبیعت و تظاهر علائم و نشانه های روانپزشکی عمیقاً تحت تأثیر استحکام روانی بیمار، ظرفیتهای تطابقی او ودفاعهای روانی روانشناختیش قرار می گیرد. و تصویر بالینی حاصله نهایتاً بیانگر موازنه بین آسیب شناسی روانی بیمار است ارتباط پیچیده بین شکل گیری علائم روانی ووقوع وقایع مختلف درزندگی، به ویژه وقایع منحنی تهدید کننده، غیر قابل پیش بینی و مهار نشدی وجود دارد. عموماً چنین وقایع ناخواسته ای موجب درهم « گسستگی عصبی » فرد شده و او را مستعد شکل گیری علائم روانی می کند. وقایع فجیع مثل تجربایت جنگی موجب آشفتگی روانی در تعداد زیادی از نجات یافتگان می شوند. پاسخ های فردی خیلی باهم فرق دارند. وقایع منفی زندگی و حمایت های ضعیف اجتماعی در آسیب زایی آشفتگی های روانی اهمیت دارند. البته ممکن است مدتی طول بکشد تا عواقب مواجهه با ضربه روانی خود را نشان دهد. به همین دلیل ممکن است یک دوره بحرانی وجود داشته باشد که تا وقتی علائم بیماری خیلی شدید نشده بتوانیم از بدتر شدن آن جلوگیری کنیم. ازمیان عوامل
استرس زا شاید هیچ کدام به اندازه جنگ شدید و همه گیر نباشد به خصوص جنگهای نوین تقریباً کمابیش گریبان تمام اماد جامعه را می گیرند و نتیجه طبیعی آنها ویرانیها و تلفات سنگین است و معمولاً به داغ ها و اثرات پایدار بر جسم و روان افراد منجر
می شوند.
کاپلان و سادوک اعتقاد دارندکه بعضی از افرادی که در موقعیتهای خاصی مانند
صحنه های جنگ قرار می گیرند ممکن است علائم اختلالات رواین را به منشأ عضوی و یا به صورت اختلالات عاطفی عمده از خود بروز دهند.

بیان مسأله
پژوهشی حاضر به دنبال پاسخ این سئوال است که کدامیک از اختلالهای روانی ( اضطراب، افسردگی خود بیمارانگاری و ... ) در جمیعت مورد مطالعه ( جانبازان ) بیشتر است؟
جنگ پدیده ای شوم و ناخواسته ای برای هر کشوری است که با هر علتی که تحمیل شود می تواند اثرات کوتاه یا بلند مدت داشته باشد، در قرن اخیر پیشرفت سریع تکنولوژی منجر به تولید انواع مختلف سلاح های کشتار جمعی از جمله سلاح های شیمیایی شد اگر چه حملات شیمیایی منجر به اثرات جسمی زیادی برای فرد می شود اما اثرات روانی بسیاری نیز ایجاد می کند که در مقایسه با مجروحیت فزیکی جدی تر است. چرا که مجروحیت شیمیایی علاوه برمسائل جسمی ترسی از عوارض بلند مدت و بعضاً ناشناخته را به دنبال دارد.
گزارشی تحقیقات بسیاری نشان می دهد که استرس های غیر قابل پیش بینی محیطی در بسیاری از مردم می توانند تنش های بلند مدت ایجاد نمایند. لذا پس از جنگ افراد با عوامل استرس ناشی از آن مواجه می شوند که معمولاً بر اساس شدت استرس وارد شده به استکان مختلفی تظاهر می کنند.
دریک مطالعه همه گیر شناسی که به وسیله انجمن تحقیقات پزشکی هند در سال 1973 در یک منطقه نیمه شهری ویلورد در ایالت تامیل نادو بر روی 2904 نفر انجام گرفت میزان شیوع اختلالات روانی 5/66 در هزار بود.
شیوع اختلالات روانی در تحقیقات مؤسسه ملی بهداشت روانی ایالات متحده آمریکا ( 1978 ) به می خوارگی و اعتیاد و اختلال شخصیت 4/15 درصد گزارش گردیده است.
وقتی انسان مورد تهاجم قرار می گیرد یا تحت تأثیر فشارهای روانی واقع شود ناچار از خود واکنشی نشان می دهد. به طور کلی هر فردی در زمان و شرایط خاصی دارای آستانه تحمل معینی در مقابل استرس می باشد. وقتی فشار روانی از حد بگذرد ناچار اختلالهای رفتاری و هیجانی نشان خواهد داد.

اهمیت و ضرورت تحقیق
عوامل روانی یکی از ابزارهای مهم پیروزی و شکست در قبل و حتی بعد از جنگ نام برده شده، رجزخوانی مقدماتی جنگ تن به تن استفاده از تدابیر سیاهی لشکر، بخشی شایعات مخرب روحیه نبرد، بزرگ جلوه دادن پیروزیها، بی اهمیت شمردن ناکامیهای عمده از این قبیل عوامل روانی مؤثر در جنگ محسوب می شوند که در این مقوله بحث آنان نمی گنجد. از زمانهای بسیار دور تاریخ در مورد اثرات و عوارضی روانی ناشی از جنگ نیز بحث و جدل وجود دارد. در جنگ جهانی دوم به علت گستردگی منطقه جنگی و عکس العملهای گوناگون افراد تفاوت در صحنه های متنوع برای بیان
واکنش های روانی ناشی از جنگ از اصطلاحاتی چون واکنش شدید فشار روانی، نوروز ضربه ای جنگ، اختلال موقعیتی زودگذر و واکنشی تطبیقی یا سازگاری استفاده شده است. اکنون قریب به شانزده سال از جنگ تحمیلی ایران و عراق سپری گردیده است، این دفاع مقدس اگر چه با ره آوردهای مثبت خود موجبات تسریع روند رشد و تعالی جامعه و بالاخص جنبه های معنوی آن را فراهم آورده، اما در کنار آن خسارت جانی و مالی جبرانی ناپذیری را نیز به دنبال داشت . ( نور بالا، 72 ).
با گذشت شانزده سال از جنگ ، تاکنون بدین مهم توجه چندانی نشده حال آنکه در جامعه جانبازان دچار مشکلات جدی در زمینه روانی و رفتاری هستند، لذا باید جهت پیشگیری از افزایش اختلالهای روانی چاره اندیشی کرد و با یک نگرش پژوهشمندانه به این قضیه وضعیت جانبازان را به دقت بررسی نموده تا برخوردی منطقی با مشکلات موجود داشته باشیم.
اهداف تحقیق
اهداف کلی
بررسی شیوع اختلالهای روانی جانبازانی که در بنیاد جانبازان تشکیل پرونده داده اند.
اهداف جزئی
1. بررسی میزان روان پریشی در جانبازان .
2. بررسی میزان پرخاشگری در جانبازان
3. بررسی میزان اضطراب در جانبازان
4. بررسی میزان خود بیمار انگاری در جانبازان
5. بررسی میزان خود بیمار انگاری در جانبازان
6. بررسی میزان حساسیت بین فردی در جانبازان
7. بررسی میزان وسواس در جانبازان
8. بررسی میزان فوبیا در جانبازان
9. بررسی میزان افکار پارانوشیایی در جانبازان
10. بررسی ضریب کلی علائم مرضی ( GSI)
11. بررسی ضریب کلی علائم مرضی (PSDI)
12. جمع علائم مرضی (PST)
سئوالات تحقیق
1. آیا میزان روان پریشی در جانبازان در سطح بالایی قرار دارد؟
2. آیا میزان پرخاشگری در جانبازان در سطح بالایی قرار دارد؟
3. آیا میزان اضطراب در جانبازان در سطح بالایی قرار دارد؟
4. آیا میزان افسردگی در جانبازان در سطح بالایی قرار دارد؟
5. آیا میزان خود بیمار انگاری در جانبازان در سطح بالایی قرار دارد ؟
6. آیا میزان حساسیت بین فردی در جانبازان در سطح بالایی قرار دارد؟
7. آیا میزان واسواسی در جانبازان در سطح بالایی قرار دارد؟
8. آیا میزان فوبیادر جانبازان در سطح بالایی قرار دارد؟
9. آیا میزان افکار پارانوشیایی در جانبازان در سطح بالایی قرار دارد؟

تعریف نظری و عملیاتی مفاهیم و متغیرهای تحقیق
جانباز
واژه جانباز دارای بار ارزشی است که به فرد معلول جنگ اطلاق می شود.
در لغت جانباز به معنی جان بازنده و به کسی که با جان خود بازی می کند وآن را به خطر می اندازد به کار می رود. جانبازان بر اساس میزان صدمه ناشی از جنگ به صورت درصد طبقه بندی می شوند. اصولاً جانباز فردی است که مطابق رأی کمیسیون پزشکی بنیاد جانبازان و مستضعفان انقلاب اسلامی با توجه به میزان صدمات وارده بر جسم و روان دریکی از سه گروه زیر جای میگیرد:
1. جانبازان زیر 25% که کمترین میزان آسیب دیدگی را دارند.
2. جانبازان بین 65% تا 25% که آسیب دیدگی متوسط دارند.
3. جانبازان 70% و بالاتر که بیشترین میزان آسیب دیدگی را دارند.
اختلال روانی
اختلال روانی نوعی بیماری که با تظاهرات روان شناختی و با آشفتگی هایی در کارکرد ناشی از یک اختلال بیولوژیک اجتماعی ، روان شناختی ژنتیک، فیزیکی یا شیمیایی همراه است.
منظور از اختلالهای روانی در این تحقیق یعنی ( افسردگی، اضطراب، خصومت، وسواسی، فوبیا، خودبیمارانگاری، حساسیت بین فردی، روان پریشی و پارانوما ) نمره ای است که آزمودنی در آزمون SCL-90-R کسب می کند.
مسائل روانی
افسردگی
به حالت ناخوشایندی گفته می شود که نبود تجربه های شادی آور،کمی اعتماد به نفس ناتوانی در تمرکز حواس ، تغییر در عملکردهای زیستی و دردهای جسمی از جمله علائم این بیماری است. اما تعریف ما از افسردگی نمره ای است که آزمودنی در آزمون SCL-90-R کسب می کند.
خودبیمار انگاری
در DSM-IV خود بیمار انگاری چنین تعریف شده است:
اشتغال ذهنی با ترس از بیمار شدن یا اعتقاد مبنی بر ابتلا به یک بیماری جدی. اما تعریف ما ازخود بیمار انگاری نمره ای است که آزمودنی در آزمون مورد نظر کسب
می کند( رفیعی، رضائی، 1378).
روان پریشی
یکی از اختلالات حاد روانی استکه افراد مبتلا به آن تماس با واقعیت را از دست داده اند سازمان شخصیت در این افراد شکل خود را از دست داده، مبتلا به موهوم و تخیلات فرنسی، دارای رفتارهای عجیب و غریب و بالاخره دچار اختلالات ذهنی و فکری شدید می باشند. ولی تعریف ما از روان پریشی نمره ای است که آزمودنی در آزمون مورد نظر کسب می کند (قلی زاده کلان، 76 ).
اضطراب
اضطراب که با احساسی تنشی و ناراحتی همراه است حالتی هیجانی یا فیزیولوژیکی است. بی میلی در خوردن غذا قبل از یک فعالیت هیجانی، مانند سخنرانی بازتابی از اضطراب به شمار یم آید. به طور کلی اصطلاح حالت اضطراب به احساسهایی گفته
می شود که فعالیت دستگاههای عصبی خود مختار را در هر زمان بالا و پایین ببرد. اما تعریف ما از اضطراب نمره ای است که آزمودنی در آزمون استفاده شده کسب می کند
( پارسا، 1375 ).
وسواس
وسواسها عبارتند از افکار، تصاویر ذهنی و تکانه های ناخواسته و مزاحم. این وسواسها معمولاً از جانب فرد به عنوان افکار، تصاویر و تکانه های ناسازگار، بی معنی تلقی
می شوند امامنظور ما از وسواس نمره ای است که آزمودنی در آزمون مورد نظر بدست می آورد ( قاسم زاده).

فوبی
ترس شدید و غیر طبیعی از یک موقعیت، موجود مخصوصیع زمان یا مکان مخصوصی و غیره که شخصی از غیر منطقی بودن آن آگاهی دارد ولی قادر به جلوگیری از آن نیست اما منظور ما از فوبی نمره ای است که آزمودنی در آزمون ذکر شده کسب کند.
خصومت
هر نوع عمل و رفتاری که به طور مستقیم و در جهت منفی به منظور آزار و اذیت رساندن به دیگران انجام شود. اما تعریف ما از خصومت نمره ای است که آزمودنی درآزمون ذکر شده کسب کند ( احمدوند، 1374) .
پارانویا
مجموعه علائمی که در رفتار برخی از افراد مشاهده می شود تشکیل دهنده عقده های گزند و آسیب است. صفات مشخصه رفتاری این مجموعه سوء ظن بیش از حد، هذیانات گزند و آسیب و بکار بردن بیمارگونه مکانیزم دفاعی برون فکنی است. اما تعریف از پارانویانمره ای است که آزمودنی در آزمون SEL-90-R بدست می آورد.
بیمار روانی
زمانی که در رفتار، فکر و میزان کارایی و شناخت فرد را اثر نقص در عملکرد و شخصیت فرد اختلال ایجاد شود شخصی بیمار روانی نامیده می شود.

فصل دوم : پیشینه تحقیق

تعریف اختلال روانی
باید اعتراف کرده که هیچ تعریفی حدود دقیق مفهوم « اختلالهای روانی » را به اندازه کافی مشخص نکرده است. مفهوم اختلالات روانی همچون بسیاری از سایر مفاهیم پزشکی وعلمی فاقد یک تعریف عملیاتی منسجم است که بتواند در برگیرنده همه موارد باشد. همه اختلالهای پزشکی با درجه های متفاوتی از انتزاع تعریف می شوند. به عنوان مثال آسیب شناسی ساختاری ( مانند زخمهای کولیت )، جلوه نشانه ها ( مانند میگرن )، انحراف ازیک هنجار فیزیولوژیایی ( مانند فشار خون ) و سبب شناسی ( مانند ذات الریه پنوموکوکی). اختلالهای روانی نیز با مفاهیم مختلفی تعریف میشوند ( مانند ناراحتی، فقدان کنترل، نقص، ناتوانی، انعطاف ناپذیری، نامعقول بودن، الگوی نشانگانع سبب شناسی و انحراف آماری ). البته هر یک از این مفاهیم شاخص مفیدی برای یک اختلال روانی است ولی هیچ کدام معادل یا هم ارز خود مفهوم آن اختلال نبوده و موقعیتهای مختلف به تعاریف متفاوتی نیاز دارند.
در DSM-IV هر اختلال روانی به عنوان نشانگان یا الگوی رفتاری یا روانی قابل ملاحظه بالینی در نظر گرفته شده است که دریک فرد ظاهر می شود و با ناراحتی فعلی( برای مثال یک نشانه دردناک ) یا ناتوانی ( یعنی اختلال دریک یا بیش از یکی اززمینه های کارکردی) و یا با افزایش قابل ملاحظه خطر مرگ، درد، ناتوانی و یا ازدست دادن آزادی رابطه دارد. بعلاوه، این نشانگان یا اگلو باید در واکنشی به رویداد خاصی باشدکه از لحاظ فرهنگی موجه و مورد انتظار است، مانند مرگ یک فرد محبوب علت اولیه اختلال هر چه باشد باید آن را در حال حاضر به عنوان جلوه کژکاری رفتاری، روانی یازیستی در فرد تلقی کرد. رفتار انحرافی و تعارضهایی که به طور عمده میان فرد و جامعه بروز می کنند در صورتی اختلال روانی تلقی میشوند که همانگونه که در بالا اشاره شد. نشانه ای از یک کژکاری در فرد باشند.
یکی از تفاهمهای شایع آن است که طبقه بندی اختلالهای روانی برای طبقه بندی مردم است در صورتی که در واقع چیزی که طبقه بندی می شود اختلالهایی است که در مردم دیده می شوند. به این دلیل در متن DSM-IV از کاربرد عبارتهایی مانند اسکیزوفرنیایی یا « الکلی » پرهیز شده و به جای آن از عبارتهای دقیق تر ولی مسلماً طولانی تری مانند فردی که دچار اسکیزوفرنیا است یا « فردی که به الکل وابستگی دارد» استفاده شده است.
بر اساس تعریف DSMIV اختلال روانی به سندروم رفتاری یا روان شناختی مبهم بالینی اطلاق می شود که با ناراحتی وناتوانی همراه بوده و فقط واکنشی مورد نظر در مقابل رویداد خاصی نباشد ( سازمان بهداشت جهانی ICD-10 اختلال را این طور تعریف
می کند. به مجموعه ای از علائم قابل پیش بینی بالینی و رفتاری گفته می شود که در بیشتر موارد با درماندگی و پریشانی توأم بوده و باعث مختل شدن کارکردهای شخصی می شود. بیماری روانی زمانی که : در رفتار و فکر و میزان کاریابی و شناخت فرد را اثر نقص در عملکرد و شخصیت فرد اختلال ایجاد می شود شخص بیمار روانی اطلاق
می گردد. در پرسشنامه SEL-90R نه بعد شخصیتی سنجیده می شود.)
دیدگاههای مختلف درباره اختلال روانی
دیدگاه مرضی
از نظر آسیب شناسی، رفتار نابهنجار نتیجه حالت مرضی و یا اختلال است که بر اساس نشانه های بالینی قابل تشخیص باشد این دیدگاه به دو نتیجه منتهی می شود. اولاً آنکه وجود علامتها یا نشانه مرضی، دلیلی بر نابهنجاری است. در حالی که تجربه نشان می دهد تعداد افرادی که ، بخصوص تحت شرایط تنیدگی کاملاً فاقد نشانه های مرضی باشند، بسیار کم است.
ثانیاً : فقدان نشانه مرضی دلیلی بر بهنجاری است، در حالی که در خلال فرایند در بسیاری از بیماریها نشانه های مرضی مشاهده نمی شوند، مثلاً مردی که دچار بیماری قند است پیش از آنکه موازنه اش را از دست بدهد. یا شخصی که دچار بیماری تنگی نفس است قبل از آنکه بحران حادث شود، هیچ گونه نشانه مرضی نشان نمی دهند، اما آیا می توان بدلیل آشکار نبودن نشانه مرضی آنهارا به هنجار تلقی کرد؟
بنابراین امروزه تقلیل دادن بیماری به نشانه ها و علایم آسیب دیدگی، موضعی قابل قبول نیست بلکه باید ظرفیت بالقوه بازیافتی سلامت را در تعریف آن دخیل کرد.

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله  133  صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید